على محمدى خراسانى
30
شرح مكاسب (فارسى)
به كار گرفتنش در جهت حلال و انواع تصرفات در آنها حلال است . مثلا فن كتابت از فنونى است كه مىتوان از اين ابزار كارآمد در جهت مصالح ديگران استفاده كرد و مىتوان در جهت مفاسد از آن بهره گرفت [ مثل محاسبات خرج و دخل ظلمه ، نوشتن كتب ضلال ، نوشتن مقالات توهينآميز و . . . تعريف و تمجيد از واليان جور كردن و . . . ] يا مثلا چاقو ، شمشير ، نيزه ، كمان ، تفنگ ، توپ ، تانك ، مسلسل ، بمب ، موشك و . . . از ابزار پيشرفتهء امروزى ، همهء اينها از امورى هستند كه هم در جهت صلاح قابل انتفاع هستند و هم در جهت فساد ، و معين بر هردو هستند ، ولى همهء اينها ياد دادنش به ديگران و ياد گرفتن اين امور ، و اجرت گرفتن بر اين امور ، و كار كردن بواسطهء اين ابزار و ساختن خود آنها براى هريك از بندگان [ مؤمن يا كافر . . . ] حلال است . البته به شرط اينكه در جهت مصالح باشد ، و اين خود انسانها هستند كه شرعا وظيفه دارند از اين ابزار در راههاى حرام استفاده نكنند و در امورى كه به ضرر جامعه است به كار نبرند . مثلا از چاقو استفادهء صحيح بكنند نه اينكه بدون جهت چاقوكشى و آدمكشى و . . . بكنند . و اگر مشتريان و خريداران از اين ابزار صنعتى و مفيد به حال جامعه ، سوءاستفاده كردند بر سازنده و ياددهنده گناهى نيست بلكه گناهكار و به دنبال آن عقاب و كيفر بر عهدهء كسى است كه سوءاستفاده كرده و در جهت حرام و فساد از آنها استفاده كرده و گرنه اين صنعت يك امر راجحى بوده و به درد جامعه مىخورد و مايه قوام زندگى بشر و بقاء آنها مىباشد ، پس چرا حرام باشد . قوله : و ذلك انّما حرّم : در حقيقت از اينجا به بعد بخش صناعات محرّمه شروع مىشود : خداوند